20-04-09Dekkingsgraad van pensioenfondsen onder minimum gezakt: maatregel Donner, langere termijn herstel
De pensioencrisis is door dalende beurskoersen en dalende rente verder geëscaleerd. De grootste pensioenfondsen staan er slecht voor; kleine fondsen overwegen zelfs verlaging van pensioenen. Verlaging van pensioenen, een maatregel die sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer is genomen, komt serieus in zicht.
De vier grootste fondsen, ABP (ambtenaren en leraren), Zorg & Welzijn, het Metalektro-pensioenfonds en het Metaal & Techniek-fonds, maken de grootste beleggingsverliezen in hun geschiedenis mee. De meeste grote pensioenfondsen hebben voor 2009 de prijscompensatie op pensioenen geschrapt. Dit treft werknemers én gepensioneerden. Metalektro en Metaal & Techniek hebben nogmaals de pensioenpremies verhoogd. Pensioenfonds Zorg & Welzijn becijfert dat bijna de helft van de verslechtering voor rekening komt van de rentedaling. Hoe lager de rente, hoe hoger de pensioenverplichtingen.
Uitstel
In reactie op deze berichten, die in de pers ruim aandacht hebben gekregen, heeft minister Donner van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, na overleg met De Nederlandsche Bank (DNB), besloten dat pensioenfondsen langer de tijd krijgen om hun reserves op peil te brengen. De wettelijke hersteltermijn van drie jaar wordt tijdelijk verlengd naar maximaal vijf jaar. De pensioenfondsen moeten nu wel aangeven wat zij gaan doen als de komende jaren zou blijken dat het hen niet lukt om binnen vijf jaar hun reserves op peil te brengen. Het kabinet wil met een langere hersteltermijn voorkomen dat veel pensioenfondsen overhaast en onnodig de pensioenuitkering moeten verlagen. Daarnaast wordt voorkomen dat de zaken te lang op hun beloop worden gelaten als de financieel-economische omstandigheden verder zouden verslechteren.
Uit een inventarisatie van DNB blijkt dat enkele honderden pensioenfondsen niet voldoen aan de wettelijke buffer voor hun verplichtingen: zij hebben een dekkingsgraad van minder dan 105%. Moet die buffer binnen drie jaar weer opgebouwd worden, dan kan dat gezien de uitzonderlijke economische omstandigheden, voor veel pensioenfondsen grote gevolgen hebben, en bijvoorbeeld leiden tot het verlagen van pensioenen. Pensioenfondsen krijgen nu vijf in plaats van drie jaar voor herstel.
De verwachting is dat de meerderheid van de pensioenfondsen binnen een termijn van vijf jaar weer voldoet aan de wettelijke minimumeisen. Fondsen moeten wel voor 1 april 2009 een realistisch herstelplan indienen bij DNB, die jaarlijks de voortgang toetst. Pensioenfondsen moeten op voorhand in het herstelplan duidelijk maken wat ze gaan doen als geen herstel optreedt. Zij moeten gepensioneerden en werknemers daarom op tijd en duidelijk informeren over de inhoud van het herstelplan.
De belangrijkste maatregelen voor een pensioenfonds om herstel te bereiken zijn een hogere pensioenpremie of niet doorvoeren van prijsstijgingen (indexeren) van de pensioenen. Leidt dat niet tot tijdig herstel, dan kan het pensioenfondsbestuur niets anders doen dan korten van pensioenaanspraken en -rechten. Dat gebeurt alleen in het uiterste geval. Is zo'n besluit eenmaal genomen, dan mag het pensioenfondsbestuur nog maximaal een jaar wachten om dit uit te voeren. Verbetert in dat jaar de dekkingsgraad, dan hoeft de korting niet of slechts gedeeltelijk te worden doorgevoerd. Zo wordt overhaast en onnodig verlagen van pensioenen voorkomen. Voor enkele pensioenfondsen is nu al duidelijk dat de kans op herstel in vijf jaar klein is. Deze pensioenfondsen moeten op korte termijn maatregelen nemen voor een haalbaar herstelplan.
Een pensioenfonds met een lage dekkingsgraad heeft overigens nog steeds voldoende geld om de pensioenen in de eerstkomende jaren uit te betalen. De lage dekkingsgraad heeft vooral effect voor de toekomst. Het betekent dat de fondsen onvoldoende vermogen hebben om op termijn te voldoen aan alle verplichtingen. Daarom wil het kabinet dat de dekkingsgraad hersteld wordt tot minimaal 105% in vijf jaar, daarna hebben de fondsen nog tien jaar om de gewenste dekkingsgraad van 125% te komen. Zonder dit herstel worden steeds grotere risico's en financieringstekorten naar jongere generaties doorgeschoven terwijl die groep door de vergrijzing relatief steeds kleiner wordt.
Ondanks deze maatregel is de verwachting dat de grote pensioenfondsen uit de metaalsector nog steeds niet kunnen voldoen aan de eisen en wellicht tot korting van de pensioenen zullen moeten overgaan. Metalektro en Metaal & Techniek hebben dekkingsgraden van 87% en 90%. Er zijn ook voorbeelden van fondsen die het wel goed hebben gedaan met hun risicomanagement: het pensioenfonds van Delta Lloyd Groep zal ook in 2009 de pensioenrechten van haar deelnemers indexeren.
