21-10-10Wederzijdse zorgplicht en samenwoners
Uit de praktijk horen we allerlei ‘spookverhalen' over de wederzijdse zorgverplichting bij samenwoners: ‘samenwoners moeten een alimentatieplicht opnemen in hun samenlevingscontract' en ‘samenwoners moeten hun pensioen verevenen'.
Hoe zit het nu precies? Samenwoners kunnen partner van elkaar zijn voor de Successiewet. Zij hebben dan recht op de partnervrijstelling van € 600.000 en worden belast in tariefgroep 1. De snelle manier is het laten opstellen van een notarieel samenlevingscontract: na zes maanden ben je partner van elkaar. Mits je uiteraard aan de overige voorwaarden voldoet: samenwonen, ingeschreven staan in GBA etc.
Volgens de Successiewet moet in dit notarieel samenlevingscontract een wederzijdse zorgverplichting opgenomen zijn. Wat wordt hier nu onder verstaan? Gaat deze verplichting inderdaad zo ver dat samenwoners - net als gehuwden - een alimentatieplicht tot elkaar moeten hebben? Of dat zij hun ouderdomspensioen moeten verevenen?
Gelukkig geeft de Parlementaire Geschiedenis hierover uitsluitsel. In eerste instantie gaf De Jager het volgende aan:
‘Met betrekking tot die zorgplicht wil ik erop wijzen dat ik hieronder dus een onderhoudsplicht versta, ofwel de verplichting om in elkaars levensonderhoud te voorzien, net zoals die op grond van het Burgerlijk Wetboek geldt voor gehuwden en geregistreerde partners. Een relatie tussen partners met een wederzijdse plicht om in het levensonderhoud te voorzien is derhalve een fundamenteel andere relatie dan die welke tussen ouders en kinderen bestaat' (Tweede Kamer 2008-2009, 31 930, nr. 9 p. 28)
en
‘... het vereiste dat het samenlevingscontract een zorgplicht, waaronder is te verstaan een wederzijdse verplichting tot levensonderhoud naar vermogen zoals die ook voor gehuwden en geregistreerd partners geldt, moet bevatten.' (Tweede Kamer 2008-2009, 31 930, nr. 9 p. 31-32).
Dit lijkt inderdaad op een verregaande zorgplicht tussen samenwoners. Over deze uitspraken is destijds dan ook enige ophef ontstaan. De Jager heeft vervolgens het volgende aangegeven:
‘Ik versta daaronder een wederzijdse verzorgingsverplichting, welke ten minste inhoudt dat ieder naar eigen vermogen of inkomen bijdraagt aan de gemeenschappelijke huishouding. (...) de zorgplicht in de huidige contracten (het standaardmodel samenlevingscontract van de Koninklijke notariële beroepsorganisatie, MB) (is) voldoende geregeld.' (Tweede Kamer 2008-2009, 31 930, nr. 13 p. 2).
De soep wordt dus niet zo heet gegeten als ‘ie wordt opgediend. De wederzijdse zorgplicht die in een notarieel samenlevingscontract opgenomen moet worden, houdt niet zo veel in. De samenwoners moeten gezamenlijk de kosten van de huishouding dragen. Vergelijk de regeling in artikel 1:84 BW zoals deze voor gehuwden en geregistreerd partners geldt.
Uiteraard staat bovenstaande los van wat de samenwoners juridisch willen regelen. Bovenstaande geldt voor het partner begrip in de Successiewet. In een samenlevingscontract kan wel een alimentatieplicht en pensioenverevening opgenomen worden.
Tot slot: per 1 januari 2011 gaat voor de inkomstenbelasting een nieuw partnerbegrip gelden! Samenwoners met een notarieel samenlevingscontract zijn partner van elkaar. Hier wordt - vreemd genoeg - niet de eis gesteld van een wederzijdse zorgplicht. Zie voor een uitgebreidere beschrijving van dit partnerbegrip onze nieuwsbrief over Prinsjesdag 2010.
Bron: Marijke Bindels, docent en ontwikkelaar op het Bureau Vaktechniek van Dukers & Baelemans, oktober 2010.
